Taxonomie
Order: Siluriformes
Onderorder: Loricarioidei
Familie: Loricariidae
Onderfamilie: Hypostominae
Geslacht: Ancistrus
Soort: Ancistrus ranunculus, Muller, Rapp Py-Daniel, & Zuanon, 1994
Beschrijving
De Ancistrus ranunculus L34, beter bekend als Medusa pleco, is een bijzondere en enigszins vreemd ogende meerval uit de Rio Xingu. Hij heeft een zeer platte lichaamsvorm, veel borstelharen op de kop bij beide geslachten en een donkergrijze tot zwartblauwachtige basiskleur. Opvallend is dat het hoofd een driehoekige vorm heeft en vaak breder is dan de lengte van zijn lichaam, vergelijkbaar met de Parancistrus aurantiacus. Meestal bereikt deze pleco een gemiddelde grootte, met een lichaamslengte van ongeveer 12 tot 15 cm.
Deze soort verschilt van andere Ancistrus spp. in de vorm van de tentakels op zijn neus en zijn zeer grote mondopening. In de Rio Xingu zijn er momenteel drie typen met verschillende kleuren; Ancistrus ranunculus L34, Ancistrus cf. ranunculus “spotted” en Ancistrus sp. L255.
De jongen van de Ancistrus ranunclus L34 hebben heldere vlekken en kunnen vaak verward worden met Ancistrus sp. L255, uit de middelste Rio Xingu. Echter, deze stippen bij jongen dieren verdwijnen in de volwassen kleuring.
De term ranunculus komt uit het Latijn en is het verkleinwoord van rana, wat kikker betekent. Dit verwijst naar het kikkervisvormige lichaam van deze meerval.
In de hobby is dit L-nummer ook bekend onder de naam Medusa-Pleco.
Verspreiding en leefgebied
Volgens de eerste beschrijving komt de Ancistrus ranunculus L34 voor in de Rio Xingu en de Rio Tocantins, in Brazilië. De typevindplaats is de Rio Xingu bij Arroz Cru.
De meeste exemplaren komen uit de buurt van Altamira, waar de overwegend donkere variant voorkomt. Verder stroomopwaarts zijn de exemplaren met fijne witte stippen (Ancistrus cf. ranunculus "spotted"), en met vlekken (Ancistrus sp. L255) te vinden.
De rivierbedding van de Rio Xingu bestaat voornamelijk uit donker vulkanisch gesteente, grote rotsblokken en grind. Het is een warme en zuurstofrijke rivier met helder water en sterke stromingen. De watertemperatuur is constant hoog, variërend van 29 °C tot meer dan 33 °C in de ondiepere gedeelten. Het water is zacht en licht zuur.
Deze soort leeft voornamelijk in de ondiepere gedeelten met een sterke stroming en veel zuurstof in het water. Hier leven ze tussen rotsspleten in een diepte tot 3 meter. Daar zitten ze vaak in grotere groepen bij elkaar.
Door hun platte bouw kunnen ze in nauwe spleten en grotten komen waar grotere meervallen niet in kunnen. Dit is vooral belangrijk bij het zoeken naar voedsel.
In de Rio Xingu deelt Ancistrus ranunculus de grotten en spleten met Hypancistrus zebra L46, Baryancistrus xanthellus L177 en Oligancistrus sp. L20.
Dieet
Ancistrus ranunculus L34 zijn omnivoren. Met andere woorden, ze eten alles, zowel plantaardig als dierlijk voedsel. Onderzoek toont aan dat er ongeveer 30 soorten algen in hun dieet zitten.
In vergelijking met andere Ancistrus-soorten zijn de tanden vrij kort en heeft de L34 tweelobbige tanden (ook wel bicuspide tanden genoemd) in zowel de boven- als onderkaak. Dit houdt in dat de tand niet één scherpe punt heeft maar twee afzonderlijke punten of uitsteeksels aan het uiteinde. Hierdoor kan worden gezegd dat ze, in tegenstelling tot de meeste andere Ancistrus-soorten, ook vleesetend voedsel eten, zoals kreeftachtigen, insecten en andere ongewervelden. Ze grazen het biofilm voornamelijk van de stenen. Daarnaast vormen zoetwatersponzen ook een groot deel van hun dieet en is er een lage vraag naar groenvoer.
Wat voer ik mijn Ancistrus ranunculus L34?
Wij voeren onze kweekgroep voornamelijk met EBO Sponge soft granulaat of EBO Insect soft granulaat en EBO Spirulina soft granulaat. Af en toe voeren wij ze ook met EBO Spirulina pasta die we op stenen in het aquarium aanbrengen zodat ze op een natuurlijke manier kunnen grazen.
Aquarium
Minimaal 80 - 100 cm lang.
Deze Ancistrus-soort is inmiddels wat wijder verspreid in de aquariumhobby maar doordat het een wat moeilijkere soort is zijn ze nog steeds niet zo algemeen als andere Ancistrus-soorten in de hobby. De L34 is een wat uitdagende en complexere soort, waardoor hij niet echt geschikt is voor beginnende aquarianen.
Het is voor de algemene gezondheid belangrijk om een goede waterkwaliteit in het aquarium met deze soort te hebben. Zoals hierboven aangegeven leven ze in het wild in snelstromend, zuurstofrijk water. Een hoog zuurstofgehalte, regelmatige waterverversingen, en een goed gefilterd aquarium zijn dus belangrijk voor deze soort. Ze hebben de voorkeur aan warm water tussen de 28 en 32 °C.
Daarnaast zijn ze over het algemeen vrij schuw en laten ze zich overdag zelden zien. Ancistrus ranunculus geeft de voorkeur aan weinig licht.
Ze zijn erg vredelievend, zodat ze prima in een aquarium met andere soorten gehouden kunnen worden, zolang de andere vissen de L34 niet te veel stress bezorgen.
Wanneer deze pleco gestrest is of zich niet lekker voelt, zal hij witte vlekken over zijn hele lichaam vertonen.
Om de natuurlijke habitat van de Ancistrus ranunculus verder te simuleren, heb ik gespecialiseerde replica's van een originele grot uit de Rio Xingu; Rio Xingu spleet grot medium in de webshop te koop. Deze grotten bieden een ideale en natuurlijke schuilplaats voor de L34.
Geslachtsverschil
Geslachtsbepaling van Ancistrus ranunculus L34 is in de meeste gevallen niet zo moeilijk.
Hoe herkent u het geslacht van de Ancistrus ranunculus L34 door ze van opzij te bekijken?
Als u het mannetje en vrouwtje van de zijkant vergelijkt, zijn er al talloze verschillen te ontdekken. Hoewel de algemene lichaamsvorm bij beide geslachten hetzelfde kan zijn, zijn er verschillende lichaamsdelen die echt typisch zijn voor elk geslacht.
Welke verschillen tussen de geslachten zijn zichtbaar aan het hoofd?
Het hoofd van de vrouw lijkt van de zijkant gezien boller, terwijl het hoofd van de man rechter is.
Welke verschillen tussen de geslachten zijn zichtbaar aan de snuit?
Het grootste verschil, zoals bij bijna alle Ancistrus-soorten, zijn de tentakels op het hoofd. A. ranunculus is een heel bijzondere pleco en kan een hele grote tentakelgroei op het hoofd vertonen. Wat opvalt: het vrouwtje laat ze ook zien, wat maar bij een paar soorten van het geslacht Ancistrus het geval is. Dit vrouwtje op de foto laat niet zoveel tentakelgroei zien als typisch mogelijk zou zijn voor vrouwen van deze soort. Hoe dan ook, mannetjes hebben altijd talrijkere en langere tentakels, die zich aan de uiteinden splitsen. Mannetjes laten daarnaast meerdere rijen tentakels zien, terwijl het vrouwtje meestal maar één rij laat zien.
Hoe kunt u het geslacht bepalen aan de hand van de kieuwen?
Het volgende grote verschil zijn de odontodes op de kieuwen. Mannetjes gebruiken ze vooral voor territoriumgevechten, wat de reden is dat ze in dit specifieke gebied veel groter zijn dan de odontodes van vrouwtjes.
Hoe kunt u het geslacht bepalen aan de hand van de borstvinnen?
De odontodes op de borstvinnen zijn vrij sterk uitgesproken bij beide geslachten. Mannen hebben meestal een dikkere harde straal op de borstvinnen.
Hoe bepaalt u het geslacht aan de hand van de lichaamsvorm van Ancistrus (bovenaanzicht)?
Ook van bovenaf is het bepalen van het geslacht meestal niet zo moeilijk. Mannen hebben een breder en groter hoofd in vergelijking met het lichaam dan vrouwen. Hierdoor lijkt hun lichaam korter.
Welke geslachtsverschillen zijn zichtbaar aan het hoofd van bovenaf?
Van bovenaf zijn ook de hoeveelheid en lengte van de tentakels goed zichtbaar. Ook is duidelijk te zien dat de man meerdere rijen tentakels heeft en de vrouw in dit geval maar één rij. Vrouwen hebben daarnaast een ronder hoofdprofiel, mannen hebben een puntiger hoofdprofiel.
Hoe kan ik het geslacht van de Ancistrus ranunculus bepalen aan de hand van de papilla?
Van onder af gezien kunnen we twee dingen zeggen. Atypisch voor plecos is dat de man een grotere, rondere papil heeft. Bij nadere inspectie zijn er opnieuw gele stippen te zien rond de papil van het vrouwtje. Dit is alleen meestal met het blote oog moeilijk te zien. Close-upfoto's benadrukken die stippen beter.
Voortplanting en kweken
Het kweken van A. ranunculus in aquaria is al succesvol gelukt, al gebeurt dit niet heel vaak.
Om deze soort te kweken is het belangrijk om een gunstige kweekomgeving te creëren en hiervoor heeft u een speciaal kweekaquarium nodig. Dit kweekaquarium moet voldoende stenen en platen hebben die als schuil- en broedplaatsen voor de vissen kunnen dienen. Daarnaast is het belangrijk dat er veel stroming, zuurstof en goede filtratie in dit aquarium is.
Naast het bieden van een geschikte kweekomgeving, zijn er nog een aantal andere factoren waarmee u rekening moet houden bij het kweken van Ancistrus ranunculus L34 in aquaria. Zo spelen waterparameters een cruciale rol bij succesvolle kweek. Het is van cruciaal belang om stabiele wateromstandigheden te handhaven, waaronder temperatuur, pH en waterhardheid. Voor Ancistrus ranunculus moet de watertemperatuur idealiter tussen de 28 en 32 °C worden gehouden, met een licht zure tot neutrale pH. Daarnaast heeft zachter water de voorkeur, vooral voor kweek.
De ervaring van sommige kwekers laat zien dat de L34 broedt in speciale spleet legholen. Hier legt het vrouwtje haar eieren in leghol, waar het mannetje ze vervolgens bevrucht. Het mannetje zorgt voor het grootbrengen van het legsel totdat ze uitkomen.
Door meerdere schuilplaatsen te bieden, wordt agressie en concurrentie tussen het broedpaar en eventuele tankgenoten verminderd.
Het voeren van een voedzaam en gevarieerd dieet is essentieel voor het kweekpaar om hun gezondheid en voortplantingssucces te verzekeren. Het geven van een mix van hoogwaardige, eiwitrijke zinkende korrels zal helpen de vissen te conditioneren voor de kweek. Bijvoorbeeld; EBO Sponge soft granulaat, EBO Insect soft granulaat en EBO Spirulina soft granulaat.
Zodra er reproductief gedrag wordt waargenomen, is het van cruciaal belang dat verstoringen in het kweekaquarium tot een minimum worden beperkt. Het vermijden van plotselinge bewegingen of harde geluiden in de buurt van het aquarium kan helpen voorkomen dat stress ervoor zorgt dat het mannetje de eieren opeet of de jongen in de steek laat.
Literatuur
Muller, S., Rapp Py-Daniel, L. H., & Zuanon, J. (1994).
Ancistrus ranunculus, a new species of loricariid fish (Siluriformes: Loricariidae) from the Xingú and Tocantins rivers, Brazil.
Ichthyological Exploration of Freshwaters, Vol. 5 (4): 289 - 296
